Maaşının nə qədərini əslində alırsan?

1 yanvar 2019-cu ildə qeyri-dövlət və qeyri-neft sektoru işçiləri üçün 7 illik vergi güzəşti tətbiq olunmuşdu: aylıq 8 000 AZN-ə qədər maaş gəlir vergisindən tam azad idi. Bu güzəşt 31 dekabr 2025-də başa çatdı. 1 yanvar 2026-dan üç əsas dəyişiklik qüvvəyə mindi:

1. Pilləli gəlir vergisi qeyri-dövlət/qeyri-neft sektoru üçün tətbiq olunur: 2 500 AZN-ə qədər 3%, 2 500 – 8 000 AZN aralığında 75 AZN + 10%, 8 000 AZN-dən yuxarı 625 AZN + 14%.
2. İcbari tibbi sığorta həddi qeyri-dövlət sektorunda 8 000 AZN-dən 2 500 AZN-ə endirildi. Yəni indi 2 500 AZN-dən yuxarı məbləğdən 0,5% tutulur (əvvəl yalnız 8 000-dən yuxarı tutulurdu).
3. İşəgötürənin DSMF dərəcəsi 8 000 AZN-dən yuxarı hissə üçün 15%-dən 11%-ə endirildi (birgə dərəcə 25% → 21%). Bu yüksək maaşlı işçiləri saxlamağa kömək edən bir tənzimləmədir.

Dövlət və neft sektoru üçün heç nə dəyişməyib — orada əvvəlki 200 AZN-lik azadolma + 14% / 25% pilləli sistem qüvvədədir.

Müqayisə: 5 000 AZN gross maaş (özəl sektor)

5 000 AZN-lik bir maaş üçün 2026-da 287,50 AZN daha az əlinə çatır. Fərq əsasən yeni 10% pilləli gəlir vergisindən qaynaqlanır (icbari tibbi sığortanın bir az azalması qismən kompensasiya edir).

Aşağıdakı ardıcıllıq həm dövlət, həm qeyri-dövlət sektoru üçün eynidir — yalnız hər addımın daxilindəki formulalar dəyişir.

1. Vergiyə cəlb olunan məbləği müəyyən et. Gross maaşdan güzəşt (V.M. 102.x maddələri) çıxılır. Əsas iş yeri üçün əlavə 200 AZN azadolma da tətbiq edilir: gross ≤ 2 500 AZN olduqda tam, 2 500 – 2 700 AZN arasında xətti olaraq sıfıra qədər azalır, gross ≥ 2 700 AZN olduqda isə tətbiq olunmur.
2. Gəlir vergisini hesabla. Vergiyə cəlb olunan məbləğə uyğun pilləli dərəcə tətbiq olunur (aşağıda cədvəl).
3. DSMF-ni hesabla. Dövlət sektorunda gross-un 3%-i. Qeyri-dövlət sektorunda 200 AZN-ə qədər 3%, ondan yuxarı 6 + (gross − 200) × 10%.
4. İşsizlik sığortası hər sektor üçün eynidir: gross × 0,5%.
5. İcbari tibbi sığortanı hesabla (sektor və ilə görə fərqlidir — aşağıdakı cədvələ bax). Net = Gross − bütün dörd kəsinti.

Tam misal: 3 000 AZN gross, özəl sektor, 2026, əsas iş yeri

Gəlir vergisi — qeyri-dövlət/qeyri-neft sektoru

Gəlir vergisi — dövlət və neft sektoru

DSMF (işçinin payı) — qeyri-dövlət sektoru

İcbari tibbi sığorta — qeyri-dövlət sektoru (2026)

Aşağıdakı struktur müstəqil bir Excel cədvəlində bütün hesablamanı təkrarlayır. Hər formula yuxarıdakı alətin daxili formulalarıyla eynidir — nəticə də eyni olmalıdır (sentə qədər).

1. Giriş xanaları

A1: Gross maaş (AZN)        B1: 3000
A2: Sektor (Özəl/Dövlət)    B2: Özəl
A3: İl                      B3: 2026
A4: İş yeri (Əsas/Əlavə)    B4: Əsas
A5: Güzəşt (AZN)            B5: 0
A6: Həmkarlar (%)           B6: 0

2. Vergiyə cəlb olunan məbləğ — B8

=B1-B5-IF(B4="Əsas", MAX(0, MIN(200, 2700-B1)), 0)

200 AZN-lik azadolma əsas iş yeri üçün gross ≤ 2 500 AZN olduqda tam tətbiq olunur. 2 500 və 2 700 AZN arasında xətti olaraq sıfıra qədər azalır — bu, gross 2 500-i bir qəpik aşdığında vergidə kəskin sıçrayışı aradan qaldırır. Gross ≥ 2 700 AZN olduqda azadolma sıfırdır. Əlavə iş yerində (B4="Əlavə") azadolma da, güzəşt də tətbiq olunmur.

3. Gəlir vergisi — B9 (qeyri-dövlət, 2026)

=IF(B8<=0, 0,
   IF(B8<=2500, B8*0.03,
   IF(B8<=8000, 75+(B8-2500)*0.1,
                625+(B8-8000)*0.14)))

4. DSMF — B10 (qeyri-dövlət)

=IF(B1<=200, B1*0.03, 6+(B1-200)*0.1)

5. İşsizlik sığortası — B11

=B1*0.005

6. İcbari tibbi sığorta — B12 (qeyri-dövlət, 2026)

=IF(B1<=2500, B1*0.02, 50+(B1-2500)*0.005)

7. Həmkarlar üzvlüyü — B13

=B1*B6/100

8. Net maaş — B14

=B1-B9-B10-B11-B12-B13

B1 = 3000 daxil etdiyinizdə B14 = 2 521,50 alacaqsınız — yuxarıdakı alətin eyni girişlərlə verdiyi nəticə ilə üst-üstə düşür.

Dövlət sektoru üçün gəlir vergisi formulu

=IF(B8<=2500, MAX(B8*0.14, 0), 350+(B8-2500)*0.25)

Burada B8 artıq 200 AZN-lik azadolmanı çıxarılmış halda gəlir (yuxarıdakı 2 saylı formula).

Vergi Məcəlləsi iki ayrı rejim tətbiq edir:

• Dövlət və neft sektoru — büdcə təşkilatları, dövlət müəssisələri, neft-qaz sahəsi. Burada hər zaman 14% / 25% pilləli sistem işləyib.
• Qeyri-dövlət və qeyri-neft sektoru — özəl şirkətlər (neft-qaz xaricində). 2019-2025 arasında 8 000 AZN-ə qədər tam azadlığa malik idi; 2026-dan pilləli rejim tətbiq olunur.

Hansı kateqoriyaya aid olduğunuzu işəgötürənin sahibkarlıq fəaliyyəti kodu (SİK) müəyyən edir; əmək müqaviləsində adətən yazılır.

• Gross və net maaş arasındakı fərq nədir?
  Gross — əmək müqaviləsində yazılan, vergi tutulmamış məbləğdir. Net — bütün dörd kəsinti (gəlir vergisi, DSMF, işsizlik sığortası, icbari tibbi sığorta) çıxılandan sonra əlinizə çatan məbləğdir.
• Supergross nədir?
  Supergross — işəgötürənin sizə bir aya görə ödədiyi tam xərcdir: gross maaş + işəgötürənin DSMF payı + işsizlik sığortası + tibbi sığorta payı. İşəgötürən nöqteyi-nəzərindən sizin əslində nə qədər “baha” olduğunuzu göstərir.
• Niyə əsas iş yerində 200 AZN-lik azadolma var, əlavə iş yerində yoxdur?
  Vergi Məcəlləsinə görə şəxsi azadolmalar yalnız bir iş yerinə tətbiq olunur — əgər ikinci yerdə də tətbiq olunsaydı, iki dəfə güzəşt almış olardınız. Əgər iki yerdə işləyirsinizsə, ümumiyyətlə güzəşti daha yüksək maaş verən yerdə tətbiq etmək sərfəlidir.
• Güzəştlər (V.M. 102.x) gross maaşı, yoxsa neti azaldır?
  Güzəştlər vergiyə cəlb olunan məbləği azaldır — yəni yalnız gəlir vergisini azaldır. DSMF, işsizlik və tibbi sığorta həmin güzəştdən təsirlənmir; onlar həmişə gross-dan hesablanır.
• Həmkarlar təşkilatı üzvlüyü vergiyə cəlb olunan məbləği azaldır?
  Xeyr. Həmkarlar üzvlüyü vergi-sonrası kəsintidir: gross-dan ayrıca tutulur, lakin gəlir vergisinin hesablanmasına təsir etmir. Mətndə qeyd olunmasa da kalkulyatorda “Ətraflı parametrlər” → Həmkarlar bölməsində daxil edə bilərsiniz.
• 13-cü maaş və ya bonus necə vergiləndirilir?
  Birdəfəlik ödəmələr (bonus, 13-cü maaş, mükafat) həmin ayın gross maaşına əlavə edilir və yekun məbləğə pilləli rejim tətbiq olunur. Yəni böyük bonus aldığınız ay yuxarı pilləyə düşə bilərsiniz.
• İcbari tibbi sığortanın həddi niyə 2026-da düşdü?
  Əvvəl yalnız aylıq 8 000 AZN-dən yuxarı işçilərin maaşının yuxarı hissəsindən 2% yerinə 0,5% tutulurdu. 2026 islahatı bu həddi 2 500 AZN-ə endirdi — daha çox işçi məbləğin yuxarı hissəsindən aşağı dərəcə ödəyəcək. Ancaq əksər orta maaşlı işçilər üçün bu kiçik artımı təşkil edir.
• Vergilərin tutulduğunu necə yoxlaya bilərəm?
  E-government portalı (e-gov.az) → DVX kabineti üzərindən özünüzlə bağlı bütün vergi və sosial sığorta ödəmələrini real vaxt rejimində görmək mümkündür. İşəgötürənin sizin adınıza ödədiyi DSMF məbləğlərini də həmin yerdə təsdiqləyə bilərsiniz.

Gross

Vergi tutulmamış, müqavilədə yazılan tam maaş.

Net

Bütün kəsintilər çıxılandan sonra əlinizə çatan məbləğ.

Supergross

İşəgötürənin sizə bir aya görə ödədiyi tam xərc (gross + işəgötürənin payı).

DSMF

Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna ödəniş. İşçi və işəgötürən birlikdə ödəyir.

İSS

İşsizlik sığortası. Hər iki sektor üçün gross-un 0,5%-i.

İTS

İcbari Tibbi Sığorta. 2026-dan qeyri-dövlət sektorunda həddi 2 500 AZN-dir.

Güzəşt

Vergi Məcəlləsi 102.x maddələrinə görə vergiyə cəlb olunan məbləği azaldan şəxsi azadolma.

Vergiyə cəlb olunan məbləğ

Gross-dan güzəşt və 200 AZN-lik azadolma (əgər tətbiq olunarsa) çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ. Yalnız gəlir vergisi bunun üzərinə hesablanır.

Əsas iş yeri

Əmək kitabçanızın saxlandığı və şəxsi azadolmaların tətbiq olunduğu iş yeri.

Əlavə iş yeri

İkinci iş yeri. Burada güzəşt və 200 AZN azadolma tətbiq olunmur.